Artykuły czwartego już tomu wydawnictwa pod wspólnym tytułem „Wielkie tematy literatury amerykańskiej” koncentrują się wokół problematyki rodziny w kulturze i literaturze amerykańskiej. Tak jak w poprzednich tomach, i w tym autorzy tekstów postrzegają tytułowe zagadnienie tomu na różne sposoby. Kwestia rodziny jest omawiana na podstawie takich utworów amerykańskiej literatury, jak „Pembroke” Mary Wilkins Freeman, „Kroniki Portowe” Annie Proulx, „Małżeństwo J.” Roberta Coovera, „Korekty” Jonathana Franzena czy „Middlesex” Jeffreya Eugenidesa.
Wśród budzących zainteresowanie autorów artykułów zagadnień znalazły się ponadto kroniki rodzin amerykańskich, rodzina w bluesowej balladzie amerykańskiej i obrazy amerykańskich rodzin polskiego pochodzenia.
Wielkie tematy literatury amerykańskiej. T. 4: Rodzina
2007 | O literaturze obcej | praca zbiorowa | wielotomowa | Wielkie tematy literatury amerykańskiej | USA |
red. TERESA PYZIK
252 s., 170 x
240 mm
,
450 g
oprawa broszurowa foliowana
PN 2536, indeks
summ., rés.
Katowice, 2007
ISBN/ISSN 978-83-226-1671-0
Index 60.91-308
Rodzina w kulturze i literaturze amerykańskiej (Teresa Pyzik) . . . . . . 9
Bożenna Chylińska
Żony i Matki Założycielki. Kobieta i jej rodzina w kulturze i literaturze wszesnopurytańskiej
Nowej Anglii . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Magdalena Zapędowska
Rodzina a zmierzch kultury. O Pembroke Mary Wilkins Freeman. . . . . 31
Grażyna Branny
Siostry, bracia, ojcowie – pamięć zbiorowa czy zbiorowa amnezja Południa Stanów
Zjednoczonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
Agnieszka Woźniakowska
Obraz rodziny amerykańskiej w sztukach Arthura Millera . . . . . . . 67
Magdalena Słonka
Symbolika domostwa umiejscowiona. Dom rodzinny jako miejsce i źródło kryzysu
tożsamości w Kronikach Portowych Annie Proulx . . . . . . . . 78
Marta Olszewska
Małżeństwo J., czyli zgryzoty (po)nowoczesnej rodziny według Roberta Coovera 92
Marek Paryż
Obraz rodziny w najnowszej prozie amerykańskiej Korekty Jonathana Franzena
i Middlesex Jeffreya Eugenidesa . . . . . . . . . . . . . . 106
Anna Sypko
„Czyż jestem stróżem brata mego?” Dylematy moralne braci w opowiadaniach
Jamesa Baldwina Bluesy Sonny’ego i Tobiasa Wolffa Bogaty brat . . . . 120
Agnieszka Łobodziec
Obrazy czarnych rodzin w powieściach Toni Morrison . . . . . . . . 135
Sonia Caputa
Literackie obrazy amerykańskich rodzin polskiego pochodzenia w opowiadaniach
Anthony’ego Bukoskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
Ewa Łuczak
Portret rodzinny z babką w tle. Żeński przodek a historia w powieści Chicano/Chicana
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
Katarzyna Nowak
Narracje postkolonialne pisarek pochodzenia indyjskiego. Rodzina w migracji . 182
Jakub Wójcik
„W okowach niewoli czy w ramionach rodziny?”. Patty Prescott jako członek
„terrorystycznej rodziny” na podstawie powieści Black Abductor Harrisona Jamesa
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193
Jerzy Kossek
Kroniki rodzin amerykańskich jako (nowe) zjawisko kulturowe i literackie . . 213
Jarosław Szurman
Ballada bluesowa, czyli krótki szkic o rodzinie w pieśni afroamerykańskiej . . 228
Indeks osobowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243
Rodzina, różnorodne złożone relacje rodzinne, przeżycia, konflikty, problemy,
trudności, aspiracje, osiągnięcia, porażki i klęski rodzin należą do tematów
bardzo silnie obecnych w całej literaturze światowej, także w literaturze amerykańskiej,
od jej początków. Literackie obrazy rodzin w znacznej mierze odzwierciedlają
i na swój sposób komentują historię rodziny w Nowym Świecie na kolejnych
etapach kulturowego, społecznego i gospodarczego rozwoju tego kraju.
W społeczeństwie amerykańskim funkcjonują również pewne stereotypy i mity
dotyczące rodziny, utrwalane lub też obalane i krytykowane przez pisarzy. Trudno
jednak mówić o „typowej” rodzinie amerykańskiej w kategoriach jej struktury
i funkcjonowania, brakuje bowiem jakiegoś jednolitego wzorca obejmującego
większość rodzin. W Stanach Zjednoczonych, kraju emigrantów z różnych stron
świata, w narodzie wielokulturowym i wieloetnicznym, współistnieją odmienne
wzorce, w większym lub mniejszym stopniu określone przez rasowe, narodowościowe,
kulturowe, religijne dziedzictwo jego mieszkańców oraz związaną
z tym obyczajowość, wyznawane wartości, zwyczaje, rytuały i style życia. W życiu
codziennym uzależnione są one od stopnia „amerykanizacji” przybyszów,
ich asymilacji z nadal dominującymi (choć – ze względu na wzrastającą identyfikację
etniczną – coraz słabiej) tradycjami kulturowymi białych anglosaskich
protestantów (WASP). O kształcie rodzin decyduje także poziom wykształcenia
ich członków, status społeczny, zawodowy i ekonomiczny.
Pomimo wielu różnic rodzina, obok wolności i demokracji, stanowiła i nadal
stanowi dla większości Amerykanów jedną z naczelnych wartości, a zarazem
ważną instytucję społeczną; jest głównym czynnikiem kształtującym
osobowość człowieka od chwili narodzin, określającym jego miejsce w społeczności,
a także status społeczny, nierzadko na całe życie. W Stanach Zjednoczonych
rodzina jest powszechnie postrzegana, podobnie jak w innych krajach,
jako pierwszy nauczyciel wartości, norm moralnych, odpowiedzialności, wzorców
zachowań, tradycji narodowych, kulturowych, religijnych, wprowadzający
człowieka w świat. Daje poczucie przynależności, bezpieczeństwa i oparcia
w trudnych życiowych sytuacjach. Atmosfera domu rodzinnego, wyniesione
z niego doświadczenia, zarówno pozytywne, jak i negatywne, zapadają na całe
życie w pamięci każdego człowieka, często zmuszając do refleksji, także na temat
późniejszych własnych związków rodzinnych. Te cechy i funkcje rodziny
oraz jej wpływ na jednostki znajdują odzwierciedlenie w literaturze, na wszystkich
etapach jej rozwoju.
W Nowym Świecie w okresie kolonialnym niezwykle istotne były funkcje
ekonomiczne rodziny. Większość kolonistów żyła na farmach, na których pracowali
nie tylko rodzice, ale również dzieci. Decyzje na temat małżeństwa
młodych ludzi podejmowali ich rodzice, ze względu na wagę społecznych i finansowych
aspektów takich związków. Małżeństwo było w znacznej mierze
transakcją finansową, dlatego posag, pieniądze i pozycja społeczna, a nie wzajemna
miłość, decydowały o wyborze małżonka. Rodzice starali się dobierać
godnych partnerów dla swoich dzieci – świadczą o tym zachowane dokumenty
i listy1. Młody chłopiec musiał zdobyć pozwolenie rodziny swej wybranki na
zaloty. Małżeństwo mogło także otworzyć drogę do sukcesu sprytnym młodym
mężczyznom, ponieważ w chwili jego zawarcia cały majątek żony przechodził
na własność męża2.
Interesującym zwyczajem istniejącym w okresie kolonialnym, od siedemnastego
wieku do połowy wieku osiemnastego, było tzw. bundling. Długa zima
w Nowej Anglii, przy tym kiepskie ogrzewanie pomieszczeń, powodowały, że
młodzi ludzie nie mieli większych możliwości wymiany czułości. Wolno im
było jednak, w pełni ubranym, położyć się razem w łóżku, by okazać sobie
uczucia, oczywiście przy zachowaniu stosownych granic przyzwoitości.
